Ανακατωσάρια

Ο πολιτιστικός θεσμός «Ανακατωσάρια» γεννήθηκε το 2001, ως απότοκο των ενεργειών μιας ομάδας ανθρώπων που ζουν μόνιμα στα Γρεβενά ή κατάγονται από τη μικρή αυτή ελληνική πόλη, που εντοπίζεται στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας. Ο προβληματισμός της εν λόγω ομάδας (πυρήνα της οποίας αποτελεί ο Μοτοσυκλετιστικός Όμιλος Γρεβενών, γνωστός ως ΜΟΓ) για το λειψό πολιτιστικό τοπίο που είχε παγιωθεί τριγύρω της και η διάθεσή της για δυναμική παρέμβαση αποτέλεσαν, ουσιαστικά, τα γεννεσιουργά αίτια του θεσμού. Οι στόχοι του θεσμού συνοψίζονται: - στην ανατροπή του στυλιζαρισμένου, παθητικού τρόπου διασκέδασης που επικρατεί στην τοπική κοινωνία, αλλά και σε όλη σχεδόν τη χώρα και την πρόταση ενός νέου που βασίζεται στην καθολική συμμετοχή - στην προώθηση (παράλληλα με τη γνήσια χαρά που είναι συνυφασμένη με κάθε εκδήλωση γλεντιού) συναισθημάτων προωθημένων, σε μια προσπάθεια να μειωθεί  το έλλειμμα ευαισθησίας και κοινωνικής αλληλεγγύης της σύγχρονης εποχής - στην ανάδειξη του καινοτόμου κομματιού της τέχνης, αυτού που τυγχάνει μικρής προβολής από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και μηδενικής από τις τηλεοπτικές

 οθόνες και αντανακλώνται στο όνομά του: η λέξη «Ανακατωσάρια», εκτός από την έννοια του καινούριου, που ως νεολογισμός προφανώς περικλείει, υποννοεί την έννοια του αυθορμητισμού που γοητεύει με την μη προβλεψιμότητά του, της εξέλιξης που δεν επαναπαύεται σε μανιέρες και κυρίως του γόνιμου συνδυασμού ετερόκλητων στοιχείων, που προσφέρουν στο σύνολο την ειδική τους αξία.

Τα «Ανακατωσάρια» είναι χρονικά ενταγμένα στο τελευταίο Σαββατοκύριακο της Αποκριάς και η συγκεκριμένη επιλογή κάθε άλλο παρά τυχαία είναι. Τα αρχεία κάποιων πολιτών-συλλεκτών βρίθουν από φωτογραφικά ντοκουμέντα που μαρτυρούν την ύπαρξη εκδηλώσεων γλεντιού στα Γρεβενά, κατά το συγκεκριμένο τριήμερο, ήδη από το 1900. Οι μεγαλύτεροι ηλικιακά γρεβενιώτες «ζωντανεύουν» νοσταλγικά τις φωτογραφίες διηγούμενοι ιστορίες για αποκριάτικους χορούς που στιγμάτισαν τις δεκαετίες του 1950 και του 1960, για «φανούς» (τεράστιες φωτιές) που άναβαν αδιαλλέιπτως για χρόνια, για κάτι το ωραίο που μαράθηκε στα χρόνια από το 1975 και μετά.   

Έτσι, τα «Ανακατωσάρια», εκτός των άλλων, αποτελούν και αναβίωση μιας χαμένης τοπικής παράδοσης. Αναβίωση, όμως, δυναμική και όχι στατική. Αναβίωση, που προσδίδει στην παράδοση νέα στοιχεία ούτως ώστε αυτή, μεταφερόμενη στο σήμερα, να διατηρήσει το ενδιαφέρον της. Τα ενδυματολογικά σύμβολά του θεσμού εκφράζουν αυτή ακριβώς τη συνέχεια μες στο χρόνο, το συμβίωση του παρελθόντος με το παρόν: Μαύρο φούμο στο πρόσωπο και παραπομπή στο βάψιμο των παλιών γρεβενιωτών αυτοκινητιστών, από τα υπολείμματα των εξατμίσεων. Μαύρο καπέλο στο κεφάλι και παραπομπή στα στοιχεία της ανακαινισμένης παράδοσης, στα στοιχεία ενός ολοκαίνουριου θεσμού.    

Όταν το 2001 μπάντες με χάλκινα πνευστά και κρουστά πλημμυρίζουν τον πεζόδρομο των Γρεβενών και σηματοδοτούν με παραδοσιακούς και βαλκανικούς ήχους την έναρξη του θεσμού «Ανακατωσάρια» οι πολίτες στέκουν εμβρόντητοι. Την έκπληξη ακολουθεί η συγκίνηση και τη συγκίνηση η καθολική συμμετοχή. Ένας από τους βασικούς στόχους επιτυγχάνεται αμέσως και το ραντεβού που ανανεώνεται για την επόμενη χρονιά περικλείει την πρόκληση για εμπλουτισμό των εκδηλώσεων.

Το 2002-3 οι μπάντες πολλαπλασιάζονται με αποτέλεσμα στον αέρα της πόλης να κυριαρχεί ένας ακόμη πιο πολυφωνικός ήχος, ένα ακόμη πιο πολύπλοκο κράμμα χάλκινων κυρίως μελωδιών. Ο αριθμός των συμμετεχόντων αυξάνεται ραγδαία, γεγονός απόλυτα δικαιολογημένο, αφού στην πόλη καταφθάνουν, για να ζήσουν τα «Ανακατωσάρια», επισκέπτες από όλη την Ελλάδα. Η αυξημένη οικονομική και όχι μόνο υποστήριξη των τοπικών αρχών αυτοδιοίκησης (δημοτική, νομαρχιακή αρχή) δίνει τη δυνατότητα στα «Ανακατωσάρια» από την επόμενη χρονιά να μετατραπούν σε ένα πραγματικό καλλιτεχνικό φεστιβάλ. Με άλλα λόγια, δίνει τη δυνατότητα στους ανθρώπους πίσω από το θεσμό να υλοποιήσουν τις ιδέες τους χωρίς συμβιβασμούς.

Τα χρόνια που ακολουθούν τα «Ανακατωσάρια», έχοντας καταφέρει πια να αναπνεύσουν με σιγουριά, επιχειρούν την υπέρβαση, επιχειρούν να επενδύσουν κάθε κρυφό όνειρο με την κατάλληλη μουσική. Το ηχητικό δυναμικό της πόλης εμπλουτίζεται με νέες ορχήστρες δρόμου (ελληνικές – βαλκανικές – ευρωπαϊκές) οδηγώντας ανθρώπους όλων των ηλικιών σε ανέμελες χορευτικές πορείες. Χάλκινες μελωδίες διαπερνούν όλες τις γειτονιές των Γρεβενών, προσκαλώντας στις εκδηλώσεις πολίτες και επισκέπτες. Σημαντικοί μουσικοί (Boban Markovic, Κωνσταντίνος Βήτα, Γιάννης Αγγελάκας, Alzheimer Beat, Raining Pleasure, Mode Plagal, Μάρθα Φριτζήλα...) δέχονται την πρόσκληση και προσφέρουν το έργο τους, χαμογελώντας συνομωτικά για την κοινή εμπειρία, το κοινό μυστικό. Το ξημέρωμα βρίσκει τους συμμετέχοντες να αφήνονται στις συνθέσεις του Μάνου Χατζιδάκι και μέσω αυτών να συγκινούνται ειλικρινά. Το 2008 ο θεσμός για πρώτη φορά καταπιάνεται με μια συγκεκριμένη θεματική, αυτή της μετανάστευσης. Επιχειρώντας να την καλύψει θεατρικά, μουσικά, γραφιστικά, κινηματογραφικά ουσιαστικά επιχειρεί να υπενθυμίσει ξεχασμένα στοιχεία ανθρωπισμού και να στραπατσάρει αφελή στερεότυπα. Το 2009 πλησιάζει και ήδη τα γραφεία της συντονιστικής ομάδας έχουν πλημμυρίσει ιδέες.

 Σκέψεις διακινούνται ασταμάτητα μεταξύ των ανθρώπων του θεσμού, των ανθρώπων της πόλης. Τελικά επικεντρώνονται στο αστικό τοπίο των Γρεβενών και σε αυτούς που με την προσωπική τους ματιά, το προσωπικό τους μικρό έργο το διαμόρφωσαν. Επαγγελματίες παλιοί, αλλά και νέοι, άνθρωποι που μόχθησαν και μοχθούν, βιοτέχνες και καταστηματάρχες. Τα «Ανακατωσάρια» θα διηγηθούν ιστορίες ανθρώπων και μέσω αυτών ιστορίες τόπου και τοπίου.

Με την πείρα, λοιπόν, 8 χρόνων και την αγωνία του 9^ου που πλησιάζει ο θεσμός που φέρει το όνομα «Ανακατωσάρια» θα αναζητήσει και φέτος την απάντηση στην ερώτηση: «Τί είναι αυτό που μένει με το πέρας του αποκριάτικου γρεβενιώτικου τριημέρου;». Ελπίζει πως θα τη βρει στα βλέμματα των ανθρώπων που χορεύουν αγκαλιά χωρίς να νοιάζονται για ηλικιακές και φυλετικές διαφορές. Στα χαμόγελα των μουσικών που παρασέρνουν και ζεσταίνουν τον κόσμο με τις μελωδίες τους ως τα ξημερώματα. Στα φώτα της πόλης που δεν σβήνουν προτού αποχαιρετίσουν και τον τελευταίο κουρασμένο επισκέπτη.